سایت من
آخرین عناوین
مطالب سایت
درباره سایت

آمار و امکانات سایت

آمار سایت

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

سایت من

پیوندها، پیوندهای روزانه، موضوعات، نویسندگان و ...


موضوعات مطالب سایت

نویسندگان سایت

  • موسسه قرآنی امام حسن مجتبی(ع) تعداد پست ها: 456
  • سوره الفرقان تعداد پست ها: 4
  • سوره یاسین تعداد پست ها: 12
  • سوره الفاتحه تعداد پست ها: 376
  • سوره الرحمن تعداد پست ها: 4
  • سوره النصر تعداد پست ها: 89

نظر دوستان درباره قالب جدید وبلاگ چیه؟

آخرین نوشته ها، آرشیو و برچسب ها

موسسه قرآنی امام حسن مجتبی(ع) ساری

کلیه حقوق این سایت محفوظ است

درباره سایت

موسسه قرآنی امام حسن مجتبی (ع) شهرستان ساری از سال 1386 تاکنون مشغول به فعالیت می باشد.که از سالیان گذشته جلسات این موسسه به صورت گردشی در منازل قرآن جویان برقرار بوده است. قرآن آموزان شامل فارغ التحصیلان دانشگاه، دانشجویان کارشناسی ارشد، کارشناسی، کاردانی و دانش آموزان ممتاز مقاطع راهنمایی و دبیرستان می باشند.
برنامه های کلاس موسسه که هر هفته چهارشنبه برگزار می شود شامل قرائت، تجوبد، تفسیر موضوعی قرآن، احکام و مسائل اخلاقی است که در نهایت با مجلس روضه و دعا به پایان میرسد.علاوه بر اینها فعالیتهای فوق برنامه از قبیل اردوهای زیارتی و سیاحتی و تفریحی نیز برقرار است.
هزینه شرکت در کلاسها رایگان می باشد.

کلیه حقوق این سایت محفوظ است

مطالب سایت

موسسه قرآنی امام حسن مجتبی(ع) ساری

فهم قرآن از دیدگاه امام خمینی (ره) بخش اول

مقدمه
آیا قرآن برای همگان قابل فهم است ‏یا فهم آن به امامان‏ علیهم السلام اختصاص دارد؟ درصورت نخست آیا برای آن حد و مرزی وجود دارد؟ یا حد و مرزی وجود ندارد و همگان می‏توانند به فهم نهایی و جامع و كامل آن دست‏یابند؟ زمینه‏ ها و بسترهای‏ مناسب فهم و استفاده از قرآن كریم و موانع آن و شیوه مطلوب در تفسیر كدام است؟

اینها پرسشهایی است كه پاسخ آن در این مقاله از دیدگاه امام خمینی(ره) بررسی‏ می‏شود; ولی پیش از ورود به بحث‏ یادآور می‏شویم كه مقصود از فهم قرآن كریم، تنها درك معنای ظاهری آن نیست; بلكه مراد معنای عام و فراگیر آن است كه علاوه بردرك معنای ظاهری، هر گونه برداشت و استفاده صحیح از قرآن را شامل می‏شود.

شرایط فهم قرآن و بهره‏ گیری از آن
مطلوب در خواندن قرآن، فهمیدن، عمل نمودن، رشد و تكامل یافتن است و به تعبیر امام راحل(ره) مطلوب در تلاوت قرآن شریف آن است كه در قلب انسان تاثیر كند و باطن انسان صورت كلام الهی گردد و از مرتبه ملكه به مرتبه تحقق رسد. این مطلوب‏ بدون رعایت آداب و شرایط ظاهری و باطنی تلاوت قرآن حاصل نمیگردد; از این روبزرگان علم و معرفت از جمله امام خمینی(ره) با الهام از آیات قرآن كریم و بیانات‏ پیشوایان دین، برای بهره ‏مندی هرچه بهتر و بیشتر از این مائده آسمانی نكاتی را به‏ طالبان فهم قرآن و جویندگان معارف قرآنی یادآور شده‏ اند كه عمده ‏ترین آنها به‏ اختصار چنین است:

الف. پناهنده‏ شدن به خدای سبحان از شر شیطان: وسوسه‏ های شیطان خارطریق معرفت است و بدون پناه بردن حقیقی به حصن الوهیت از شر او ایمنی حاصل‏ نشود[1]. خداوند می‏فرماید: «فاذا قرات القرآن فاستعذ بالله من‏ الشیطان‏ الرجیم‏»(نحل 98); (هرگاه خواستی قرآن بخوانی از شیطان رانده شده، به خدا پناه بر). 

ب. اخلاص و پاك‏سازی نیت: این امر تاثیر در قلوب، نقش بنیادی داشته و بدون آن هیچ عملی را قیمتی نیست، بلكه ضایع، باطل و موجب سخط الهی است[2].
ج. طهارت ظاهر و باطن: در نگاه امام «ره‏» تا قذارات و كثافات عالم طبیعت درقلب هست; استفاده از قرآن شریف میسور نشود كه: «انه لقرآن كریم لایمسه الاالمطهرون‏» (واقعه 79-77); (آن قرآنی گرانمایه است كه جز پاكان بر آن دست‏ نسایند) [3].
د. ترتیل: این قرائت كه در نفس آدمی تاثیر می‏گذارد، عبارت است از : حد وسط بین سرعت و تعجیل و تانی و فتور مفرط [4]. جنین قرائتی را ترتیل می‏خوانند; چنانكه قرآن می‏فرماید: «و رتل القرآن ترتیلا»(مزمل 4); (و قرآن را به آرامی بخوان).
ه. بزرگداشت قرآن كریم: امام راحل تعظیم قرآن كریم را موجب نورانیت قلب و حیات باطن و از آداب مهم قرائت قرآن كریم می‏شمارد[5].
تعظیم یك امر صوری نیست; بلكه عملی است مبتنی بر شناخت و درك واقعی ‏عظمت قرآن و فرستنده آن و پیامبری كه قرآن بر او نازل گشته است.
در عظمت این كتاب آسمانی همین بس كه خدای بزرگ درباره آن فرمود:
«لو انزلنا هذا القرآن علی جبل لرایته خاشعا متصدعا من خشیة‏الله‏» (حشر 21); (اگراین قرآن را بر كوهی فرود می‏آوردیم، آن را از ترس خدا هموار و متلاشی می‏ یافتی).
و. تفكر و تدبر: اندیشیدن در معانی آیات شریفه و تفكر در چگونگی بیرون‏ آمدن از مراتب ظلمات به عالم نور در پرتو نور آیات یكی دیگر از آداب و شرایط و بلكه از اعظم آدابی است كه در شریعت مطهر به آن توصیه شده است[6].
تفكر و اندیشیدن از اهداف فرو فرستادن قرآن بشمار رفته است(نحل 44 و ص‏29)و امام ‏علی‏ علیه السلام نیز قرائت ‏بدون تدبر را بی فایده و فاقد خیر و خوبی می‏داند[7].
از نظر امام «ره‏» با طرق استفاده از قرآن هموار می‏شود و ابوابی جدید برای انسان‏ مفتوح می‏گردد و او معارفی نو از قرآن استفاده میكند [8].
ز. عرضه یا تطبیق: مقصود از این آن است كه شخص مفاد هر یك از آیات را باحال خود تطبیق كند و بدین‏وسیله كاستیهای خود را برطرف و امراض و بیماریهای‏ خود را درمان نماید [9].
نكته جالب توجه در این زمینه این است كه از دیدگاه امام(ره) همان گونه كه میزان درتشخیص صحت و عدم صحت روایات و اعتبار یا عدم اعتبار اخبار، عرضه آنها بركتاب خداست و آنچه مخالف كتاب خدا باشد، باطل و زخرف است [10]، میزان درتشخیص سعادت و شقاوت آدمی نیز عرضه اعتقادات، خلقیات و اعمال بر كلام‏ خدا، قرآن است. هر آنچه موافق كتاب خدا باشد، مطلوب و موجب سعادت و آنچه‏ مخالف آن باشد، باطل و مایه شقاوت است و باید كنار گذاشته شود[11].

موانع فهم قرآن
از دیدگاه امام‏ خمینی(ره) و دیگر بزرگان صاحب بصیرت برای فهم و استفاده از قرآن ‏كریم موانعی وجود دارد كه طالب فهم قرآن و جویندگان معارف قرآنی باید این موانع‏ را از میان بردارند. امام از این موانع به حجابهای بین مستفید و قرآن تعبیر می‏كند[12].
اینك به برخی از آن موانع و حجابها اشاره می‏شود.
1. غرور علمی
از موانع و حجابهای بزرگ فهم قرآن، خودبینی است كه موجب می‏گردد آدمی خود را از راهنماییهای قرآن بی‏ نیاز بداند.
از نظر امام احساس بی‏ نیازی از بهره‏ گیری از این خوان نعمت الهی از این طریق به‏ وجود می‏آید كه شیطان كمالات موهوم را برای انسان جلوه دهد و او را به آنها راضی ‏و قانع سازد و كمالات و مقامات واقعی را از چشم او ساقط كند. مثلا اهل تجوید را به‏ دانش تجوید دلخوش كند و علوم دیگر را در دید آنان ناچیز جلوه دهد[13]; اصحاب‏ ادب را به همان پوسته بی مغز راضی كند و تمام شؤون قرآن را در همان چیزی كه آنان‏می‏دانند نمایش دهد; مفسران را به وجوه قرائات و آراء مختلف ارباب لغت و وقت‏ نزول و شان نزول و مدنی و مكی بودن و تعداد آیات و حروف و امثال آن سرگرم كندو اصولا بحث و جدال در اطراف مفاهیم كلی و غور در جزئیات از موانع بزرگ سیربه سوی خداست كه پیاده را از راه باز دارد و باید از میان برداشته شود[14].
امام «ره‏» در این زمینه یادآور می‏شود كه ممكن است «حجاب غلیظ اصطلاحات‏» حتی ‏دامن فیلسوفان و حكیمان و عارفان را گرفته و آنان را در حصار خود محبوس نماید.
2. گناه و معصیت
از دیدگاه امام «ره‏» یكی دیگر از حجابها كه مانع فهم قرآن شریف و استفاده از معارف‏و مواعظ این كتاب آسمانی می‏گردد، معاصی و كدورات و تاریكیهایی است كه ازطغیان و سركشی نسبت‏ به ساحت قدس پروردگار عالمیان پدید می‏آید[15].
ناگفته نماند كه این دیدگاه امام «ره‏» برخاسته از آیات و احادیث و موافق برهان‏ عقلی و فلسفی است و در كلام عرفا و فلاسفه نیز آمده است.
قرآن كریم شرط فهم و بهره‏ مندی از خود را به صراحت انابه و بازگشت‏به سوی‏ خدا اعلام كرده است (ق 8، مؤمن 13) و روشن است كه گناه و عصیان دقیقا نقطه مقابل‏ انابه و بازگشت و قلب منیب نیز قطب مخالف قلب مذنب و مسی‏ء است. 
در احادیث و كلمات پیشوایان دین‏ علیهم السلام نیز از گناه و معصیت‏ به عنوان «نكته سودا»یا نقطه تاریك در جان و روح او یاد و ترك برخی از واجبات موجب محروم شدن ازبركت وحی اعلام شده است[16]. از نظر روایات قلبها آنگاه جایگاه حكمت‏ خواهدبود كه خواهشهای نفسانی آن را تیره نساخته باشد[17].
فلاسفه و عرفا نیز در فلسفه و عرفان مطرح كرده ‏اند كه : هر عمل صالح یا سیئی‏ همان گونه كه در عالم ملكوت صورتی مناسب با خود دارد، در ملكوت نفس نیزاینگونه است; یعنی یا صورتی دارد كه موجب نورانیت‏ باطن می‏شود و قلب بواسطه ‏آن مطهر و منور و شایسته تجلیات غیبی و ظهور حقایق و معارف الهی می‏گردد و یاصورتی ظلمانی و پلید و چون آینه زنگار زده دارد; بطوری كه معارف الهی و حقایق‏ غیبی در آن منعكس نمی‏شود.[18].
فیض كاشانی می‏گوید: «خواهش‏های نفسانی بزرگترین حجاب دل است وبسیاری در این حجاب بسر می‏برند. هر قدر خواهشهای نفسانی انباشته‏ تر باشد،«معانی كلام خدا نیز بیشتر در حجاب است‏»[19].
همین جا باید متذكر شویم: از بزرگترین گناهان قلبی كه پرده‏ای ضخیم بین انسان‏ و فهم درست معارف و حقایق می‏ افكند، حب دنیاست كه به تعبیر روایت ریشه هرخطاست[20].
امام می‏فرماید: «كسی كه بخواهد از معارف قرآن استفاده كند و از مواعظ الهیه ‏بهره‏ بردارد، باید قلب را از این ارجاس (حب دنیا و حب جاه) تطهیر كند و لوث‏ معاصی قلبیه را كه اشتغال به غیر است از دل بزداید; زیرا كه غیر مطهر محرم این‏ اسرار نیست، قال تعالی «انه لقرآن كریم فی كتاب مكنون لایمسه الاالمطهرون‏» [21] (واقعه‏77-79). چنانكه از ظاهر این كتاب و مس آن در عالم ظاهر، غیرمطهر ظاهری، ممنوع است تشریعا و تكلیفا، از معارف و مواعظ آن و سر آن ممنوع ‏است كسی كه قلبش ملوث به ارجاس تعلقات دنیویه است‏»[22].

[1] . خمینى (امام‏»; آداب الصلوة، چ 1، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1370 ش، ص 221.
[2] . همو; چهل حدیث، ص 500.
[3] . همو; شرح حدیث جنود عقل و جهل، چ 2، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1377ش، ص‏105.
[4] . همان 504.
[5] . همو; آداب‏الصلوة، ص 181.
[6] . همو; چهل حدیث، ص 50.
[7] . همو; آداب‏الصلوة، ص 212 و فیض كاشانى، ملامحسن; المحجة البیضاء، چ 2، قم دفترانتشارات اسلامى، بى‏تا. ج ، ص .
[8] . همو; آداب‏الصلوة، ص 205.
[9] . همان 206.
[10] . حر عاملى; وسائل الشیعه، بى‏چا، بیروت، داراحیاء التراث العربى، بى‏تا، ج‏11،ص‏79-78.
[11] . خمینى (امام); آداب‏الصلوة، ص 208.
[12] . همان 197-195 و فیض كاشانى، پیشین 2/241 و نراقى، محمد مهدى; جامع‏السعادات، چ‏3، تهران،مؤسسه مطبوعاتى اسماعیلیان، 1383 ق، ج 3، ص‏374.
[13] . ر.ك: فیض كاشانى، پیشین 2/241.
[14] . ر.ك. خمینى (امام); شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص 8 و 62.
[15] . همو; آداب‏الصلوة، ص 201.
[16] . فیض كاشانى; پیشین 2/242.
[17] . محمدى رى‏شهرى، میزان‏الحكمه، مكتب الاعلام الاسلامى،ط اول، 1363 ه.ش‏18. ر.ك: شیرازى، صدرالدین، الشواهد الربوبیه، بى‏چا، دانشگاه مشهد،1346ش، ص‏329.
[18] . خمینى(امام); پیشین 20 و فیض كاشانى; پیشین 2/242.
[19] . فیض كاشانى; پیشین.
[20] . كلینى; اصول كافى، چ 3، تهران، دارالكتب الاسلامیة، 1380 ق، ج 2، ص‏609.
[21] . آن قرآنى گرانمایه است; در نوشته‏اى پنهان شده. بر آن جز پاكان دست نسایند.
[22] . خمینى (امام); پیشین 202.
محمدعلی تجری
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات